Ondanks wettelijk verbod wordt op veel scholen in Oeganda nog steeds geslagen.

posted in: Uncategorized | 0

 

For the English translation of this article, please click here.

 

Onder de Education Act (2008) en de Children (Amendment) Act (2016) is elke vorm van lijfstraf (corporal punishment) in het Oegandese onderwijs strict verboden en formeel strafbaar. Leraren die  toch slaan plegen een strafbaar feit en riskeren een arrestatie en vervolging. Zware geldboetes of celstraffen tot drie jaar kunnen het gevolg zijn. De regering handhaaft het verbod streng.

Ondanks dat blijkt uit grootschalige onderzoeken (bijvoorbeeld het rapport van de onafhankelijke onderzoeksorganisatie Uwezo in 2025) dat op 70% van Oegandese scholen lijfstraffen nog altijd stiekem worden toegepast. Vooral jongere kinderen op basisscholen zijn vaak het slachtoffer. Helaas bevestigen onze eigen ervaringen met scholen in ons werkgebied in het district Kabale dit beeld.

Het slaan met een stok of lineaal (ook wel caning genoemd) is diepgeworteld in de (school)cultuur. Vooral op het platteland en in grote klassen grijpen leraren er nog dagelijks naar om de orde te handhaven of om leerlingen te straffen voor het behalen van slechte cijfers (prestatiedruk is hoog in Oeganda, leerlingen dienen hoge cijfers te halen), te laat komen of zelfs alleen maar voor het geven van een verkeerd antwoord.

 

Waarom blijven docenten slaan?

Maar al te vaak komt dit voort uit diep ingewortelde culturele overtuigingen zoals, ‘slaan helpt om te leren’, of ‘het is de enige taal die ze verstaan’. Veel docenten zijn zelf opgegroeid met lijfstraffen en zijn ervan overtuigd dat het effectief is om prestaties af te dwingen. Zij zitten muurvast in hun door de wetenschap al heel lang achterhaalde, overtuigingen en denkpatronen. Daarbij ontbreekt het veel leraren aan training in alternatieve, positieve disciplinering. Ironisch genoeg wordt het slaan van kinderen (zowel door leraren als door ouders) in een groot deel van de wereld al jarenlang gezien als een teken van zwakte, een teken niet in staat te zijn de orde op andere, positieve en voor het welzijn van  kinderen veel meer wenselijke, manieren te handhaven.

 

Wat is het effect van slaan door leraren op kinderen?

Wereldwijd onderzoek laat zien dat het slaan van kinderen door leraren op allerlei manieren ernstige en diepgaande gevolgen heeft voor de ontwikkeling van een kind.

Psychische en emotionele gevolgen:
 Angst en chronische stress; kinderen waartegen een leraar fysiek geweld gebruikt ontwikkelen angsten, niet alleen voor de leraar, maar ook voor de klas en de school in het algemeen. Het gevolg kan chronische stress zijn, waardoor de normale hersenontwikkeling verstoord raakt.
Verminderd zelfbeeld; het gevoel van eigenwaarde en het zelfbeeld worden ernstig aangetast.
Trauma en wantrouwen; het is de plicht van een leraar om kinderen een veilige leeromgeving te bieden. Door hen te slaan kan er geen sprake zijn van een omgeving  waarin kinderen zich veilig voelen met als onvermijdelijk gevolg dat kinderen een diep wantrouwen ontwikkelingen, niet alleem jegens leraren, maar ook jegens andere autoriteitsfiguren.  Ze kunnen ernstig en langdurig getraumiseerd raken; aangezien psychologische hulp in Oeganda niet of nauwelijks bestaat kunnen die trauma’s hen zelfs levenslang blijven achtervolgen met alle gevolgen van dien.

Gevolgen voor schoolprestaties:
Impact op het leervermogen; wanneer een kind voortdurend angst ervaart schakelt het brein uiteindelijk onvermijdelijk over op de overlevingsmodus (vechten, vluchten of bevriezen). Gevolg is dat er een blokkade in de hersenen ontstaat die ervoor zorgt dat het kind er minder goed in slaagt goed na te denken of informatie op te nemen, laat staan die informatie te onthouden.
Impact op motivatie; de angst voor opnieuw geslagen worden zorgt ervoor dat het kind alle motivatie verliest om nog naar school te gaan. Dat leidt in veel gevallen tot spijbelen, slechtere resultaten en uiteindelijk schooluitval. Dit in een land als Oeganda, waarvan bekend is dat maar 20% van de jonge kinderen die van start zijn gegaan op de basisschool deze ook daadwerkelijk afronden!

Gevolgen voor gedrag:
Het is een bekend gegeven dat kinderen leren door imitatie. Als een leraar dus herhaaldelijk slaat in de klas leert het kind dat agressie een normale manier is om problemen of te lossen of macht uit te oefenen. Sommige kinderen ontwikkelen daardoor opstandig gedrag, anderen trekken zich juist terug en laten weinig of geen emoties meer zien.

Een overweging voor leraren die slaan: uitgaande van het simpele gegeven dat een kind naar school gaat om te leren…waarom mag het dan geen fouten maken? Waarom mag het geen lage cijfers behalen? Waarom wordt het geacht alles in no time perfect te beheersen?

Een voorbeeld van een moderne denkende school directeur die het brein van kinderen wèl begrijpt is Ivan Akandinda. Bij zijn ‘Good Shepherd Orphans and Vulnerable Children’s School’ wordt pertinent niet geslagen en leeft heel duidelijk het besef dat het belangrijk is om in te spelen op de behoeftes van individuele leerlingen. Directeur Ivan is zich zeer bewust van het feit dat je met jonge kinderen onmogelijk een vertrouwensband kunt opbouwen als je ongewenst gedrag bestraft door te slaan. Dat terwijl die vertrouwensband juist zo ontzettend belangrijk is om problemen (bijvoorbeeld in de thuissituatie) waar een kind mee kampt te signaleren, zodat naar een oplossing gezocht kan worden. “Als een kind bang voor je is, omdat je het slaat, gaat het jou niet in vertrouwen nemen als het ergens mee zit”, aldus Ivan. Hij is zich maar al te zeer bewust van het feit dat het belonen van een kind voor positief gedrag vele malen beter werkt dan het bestraffen van negatief gedrag. “Het ontbreken van de zo belangrijke vertrouwensband zal er bovendien toe bijdragen dat een kind dat niet lekker in zijn vel zit, minder goed in staat zal zijn om de lesstof op te nemen”, voegt hij eraan toe.

 

Welke disciplinaire maatregen hebben dan wel het juiste effect?

Het Oegandese Ministerie van Onderwijs en Sport verplicht het gebruik van positieve en geweldloze alternatieven om ongehoorzame kinderen tot de orde te roepen. Zij stimuleert het gebruik van het handboek  Alternatives to Corporal Punishment. Zo moeten leraren bijvoorbeeld gebruik maken van:
Begeleiding en advies; opbouwende gesprekken voeren met leerlingen om de oorzaak van hun ongewenste gedrag te achterhalen.
Dialoog en afspraken met de leerling met als doel verbeteringen in zijn/haar gedrag.
Herstelgericht werken; de leerling de schade laten herstellen die hij of zij heeft aangericht (bijvoorbeeld opruimen of excuses aanbieden).
School Disciplinary Committees; grote overtredingen moeten worden voorgelegd aan de disciplinaire commissie van de school, waarbij ook de ouders /verzorgers worden betrokken.

 

Wat doet de Oegandese overheid?

Gelukkig treden de Oegandese politie en de overheid de laatste jaren streng op na incidenten waarbij leerlingen ernstig gewond raakten. De minister van Binnenlandse  Zaken heeft de politie de expliciete opdracht gegeven om leraren die slaan direct te arresteren wegens mishandeling. Daarnaast heeft de Hoge Raad scholen aansprakelijk gesteld en veroordeeld tot schadevergoedingen door leraren voor de emotionele en fysieke schade van lijfstraffen.

 

Conclusie: hoezeer een heleboel leraren in Oeganda er ook van overtuigd zijn dat het slaan van kinderen gedragsproblemen zou oplossen, het tegendeel is juist het geval! Deze leraren creëeren een leeromgeving waarbinnen het welzijn en de leerprestaties van de kinderen uiteindelijk alleen maar enorm achteruitgaan. Wetenschappelijk onderzoek heeft overtuigend bewezen dat een positieve en veilige relatie tussen een leraar en zijn leerlingen absoluut noodzakelijk is voor een gezonde ontwikkeling van het brein, het leervermogen en het gedrag  van de kinderen.

In het belang van het welzijn van leerlingen is het essentieel dat leraren in Oeganda de onderwijskundige consequenties van hun handelen onder ogen zien en hun gedrag aanpassen.

 

HWMCO-Nederland & NiCA Educational Center
‘Development Needs Good Education’

 

NB: voor iedereen die graag op de hoogte gehouden wil worden van het laatste nieuws op onze website bestaat de mogelijkheid ons dit te laten weten door hieronder als opmerking naam en e-mailadres achter te laten. Na aanmelding ontvangt u per e-mail de link naar elk laatst gepost artikel. Uw gegevens blijven uiteraard privé.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The Uganda Children (Amendment) Act of 2016 updates and strengthens the original Children Act Cap 59 to improve child protection, governance, and welfare standards. [1, 2]

Key Provisions

  • Prohibition of Corporal Punishment: Explicitly bans physical punishment of children in schools, homes, and care institutions. [1, 2]

 

 

 

 

Het slaan van kinderen door leraren (lijfstraffen) heeft ernstige en diepgaande negatieve effecten op de psychologische, sociale en cognitieve ontwikkeling van een kind. Hoewel lijfstraffen in Nederland en veel andere westerse landen strikt verboden zijn, laat wereldwijd onderzoek naar de impact van fysiek geweld in de klas duidelijke en destructieve gevolgen zien. [1, 2, 3]

Fysiek geweld door een leerkracht beïnvloedt kinderen op de volgende gebieden:

  1. Psychische en emotionele schade
  • Chronische stress en angst: Kinderen die door een leraar worden geslagen, ontwikkelen angst voor de leraar, de klas en school in het algemeen. Dit kan leiden tot chronische stress, wat de normale hersenontwikkeling verstoort. [1]
  • Verminderd zelfbeeld: Het ervaren van fysieke straffen tast het zelfvertrouwen en het gevoel van eigenwaarde van het kind ernstig aan. [1]
  • Trauma en wantrouwen: Een leraar hoort een veilige basis te bieden. Fysiek geweld doorbreekt deze veiligheid, waardoor kinderen een diep wantrouwen ontwikkelen tegenover volwassenen en autoriteitsfiguren. [1]
  1. Negatieve impact op schoolprestaties (Cognitief)
  • Blokkade van het leervermogen: Wanneer een kind chronische stress of angst ervaart, schakelt het brein over op de overlevingsmodus (vechten, vluchten of bevriezen). Hierdoor wordt de cortex (het denk- en leercentrum van de hersenen) effectief geblokkeerd. Het kind kan daardoor moeilijker informatie opnemen, onthouden en logisch nadenken. [1]
  • Lagere motivatie en schooluitval: De angst voor herhaling zorgt ervoor dat de motivatie voor school volledig verdwijnt, wat vaak leidt tot spijbelen en slechtere schoolresultaten. [1]

 

  1. Gedragsproblemen en agressie (Sociaal)
  • Agressie als norm: Kinderen leren door imitatie. Als een leraar slaat om orde te handhaven, leert het kind dat fysiek geweld een legitieme manier is om conflicten op te lossen of macht uit te oefenen. Dit leidt vaak tot verhoogde agressie tegenover klasgenoten en in de thuissituatie.
  • Opstandig of juist extreem apathisch gedrag: Sommige kinderen reageren op de straffen door zich extreem rebels en opstandig te misdragen, terwijl anderen zich juist volledig in zichzelf terugtrekken en emotioneel afvlakken. [1]

Samenvatting

Het slaan van kinderen door leraren lost gedragsproblemen niet op; het verergert ze juist. Het creëert een onveilige leeromgeving waarin het welzijn en de schoolprestaties van kinderen drastisch achteruitgaan. Wetenschappelijk en pedagogisch consensus wijst uit dat een warme, voorspelbare en veilige relatie tussen leraar en leerling de absolute basis is voor een gezonde ontwikkeling en effectief leren.

 

In Oeganda is het wettelijk strikt verboden om ongehoorzame kinderen fysiek te straffen op school. Leraren die dit verbod overtreden, plegen een strafbaar feit en riskeren arrestatie en vervolging. In plaats daarvan verplicht het Oegandese ministerie van Onderwijs het gebruik van geweldloze, positieve disciplinering. [1, 2, 3]

De regelgeving en toegestane disciplinaire maatregelen zijn als volgt opgebouwd:

  1. Wat wettelijk verboden is (Lijfstraffen)
  • Het verbod: Hoewel lijfstraffen (corporal punishment) zoals slaan met een stok (caning), knijpen of fysieke vernedering van oudsher diep in de cultuur verankerd zaten, zijn ze officieel verboden onder de Education Act (2008) en de Children (Amendment) Act (2016). [1, 2]
  • Sancties voor leraren: Leraren die kinderen toch fysiek straffen, kunnen door de politie worden gearresteerd wegens mishandeling (assault). Volgens de wet riskeren zij celstraffen tot 3 jaar of zware geldboetes. De regering handhaaft dit verbod streng. [1, 2, 3]
  1. Toegestane en aanbevolen disciplinaire maatregelen

Het Oegandese Ministerie van Onderwijs en Sport (Ministry of Education and Sports) stimuleert het gebruik van het handboek Alternatives to Corporal Punishment en het zogeheten Positive Discipline framework. Leraren moeten gebruikmaken van: [1, 2]

  • Begeleiding en advies (Guidance and counselling): Gesprekken voeren met de leerling om de oorzaak van het gedrag (zoals diefstal, spijbelen of vechten) te achterhalen. [1, 2]
  • Dialoog en afspraken: Het sluiten van gedragscontracten en onderhandelen met de leerling over beterschap. [1, 2]
  • Herstelgericht werken (Restorative justice): De leerling de schade laten herstellen die hij of zij heeft aangericht (bijvoorbeeld opruimen of excuses aanbieden). [1]
  • School Disciplinary Committees: Grote overtredingen moeten worden voorgelegd aan de disciplinaire commissie van de school, waarbij ook de ouders/verzorgers worden betrokken. [1]
  1. De praktijk versus de wet

Hoewel de wet duidelijk is, blijkt uit rapporten (zoals die van onderwijsorganisatie Uwezo) dat in de praktijk nog steeds bijna twee derde van de scholen — met name in rurale gebieden — stiekem lijfstraffen toepast. Dit komt vaak door een gebrek aan training in alternatieve methoden, overvolle klassen en de sociale acceptatie van fysieke straffen door ouders thuis. [1, 2, 3, 4, 5]

Joy for Children Uganda

s Directive on Corporal Punishment in Schools

Media Statement: Joy for Children Uganda Commends Government’s Directive on Corporal Punishment in Schools Joy for Children Uganda…

Daily Monitor

Caning persists in schools despite ban | Monitor

What you need to know: Witnesses said the teacher slapped the 13-year-old before repeatedly beating him with a stick. The case was…

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *